Luyện tập →
Câu hỏi › Lớp 12 › Nguyên hàm. Tích phân › Ứng dụng tích phân tính thể tích

VDC (SA): Bình thuỷ tinh ngâm sâm — quay hình phẳng $(H)$ quanh trục $AB$.

Lớp 12 · Ứng dụng tích phân tính thể tích
Một xưởng thủy tinh mỹ nghệ cần sản xuất những chiếc bình thủy tinh cỡ lớn để ngâm một loại sâm. Chiếc bình được tạo hình bằng cách quay hình phẳng $(H)$ (phần gạch chéo trong hình vẽ) quanh trục $AB$. Hình $(H)$ nằm trong hình chữ nhật $ABCD$, giới hạn bởi các đoạn thẳng $AM$, $BP$ (với $M$, $P$ lần lượt thuộc các cạnh $AD$, $BC$, $MP \parallel AB$), cung tròn $MN$ (có tâm $I$ là trung điểm của đoạn thẳng $AE$ nằm trên trục $AB$) và cung parabol $NP$. Biết: $AB = 6\,dm$, $AM = \dfrac{3}{2}\,dm$, $BP = \dfrac{3}{2}\,dm$, $BE = 2\,dm$. Tiếp tuyến của cung tròn và cung parabol tại điểm tiếp giáp $N$ là trùng nhau. Giả sử bề dày của thành thủy tinh không đáng kể. Hỏi chiếc bình ngâm sâm này có sức chứa tối đa khoảng bao nhiêu lít nước? (Kết quả làm tròn đến hàng phần chục).
ĐÁP ÁN
6 9 , 0
LỜI GIẢI

Bước 1 — Toạ độ hoá. Chọn trục $AB \equiv Ox$, $A(0;0)$, $B(6;0)$. Vì $AM = BP = \dfrac{3}{2}$ nên $M(0; \dfrac{3}{2})$, $P(6; \dfrac{3}{2})$. Do $BE = 2$ nên $E(4; 0)$; $I$ là trung điểm $AE$ nên $I\!\left(2; 0\right)$ và $AI = IE = 2$.

Bước 2 — Cung tròn $MN$. Bán kính $R = IM = \sqrt{AI^2 + AM^2} = \sqrt{\dfrac{25}{4}} = \dfrac{5}{2}$, phương trình $y = \sqrt{R^2 - (x - 2)^2}$. Điểm nối $N$ ở ngay trên $E$ (hoành độ $4$): vì $AI = IE$ nên $y_N = \sqrt{R^2 - IE^2} = \dfrac{3}{2}$, tức $N(4; \dfrac{3}{2})$. Hệ số góc tiếp tuyến cung tròn tại $N$ là $y'(4) = -\dfrac{IE}{\dfrac{3}{2}} = - \dfrac{4}{3}$.

Bước 3 — Cung parabol $NP$. Đặt $y = \alpha x^2 + \beta x + \gamma$. Parabol qua $N(4; \dfrac{3}{2})$, qua $P(6; \dfrac{3}{2})$ và có cùng hệ số góc $- \dfrac{4}{3}$ với cung tròn tại $N$. Giải hệ ba phương trình được $y = \dfrac{2 x^{2}}{3} - \dfrac{20 x}{3} + \dfrac{35}{2}$.

Bước 4 — Thể tích (quay quanh $Ox$). $V = \pi\!\left[\displaystyle\int_0^{4}\!\bigl(R^2 - (x-2)^2\bigr)dx + \int_{4}^{6}\!\bigl(\dfrac{2 x^{2}}{3} - \dfrac{20 x}{3} + \dfrac{35}{2}\bigr)^2 dx\right] = \pi\left(\dfrac{59}{3} + \dfrac{623}{270}\right) = \dfrac{5933 \pi}{270}$ (dm³).

Kết luận. Vì $1$ lít $= 1\,dm^3$ nên sức chứa tối đa $\approx 69,0$ lít.

63% trả lời đúng 514 đúng · 303 sai
← Tìm câu hỏi khác